Battle Smart Sustainable Cities

Hogeschool Utrecht (HU) organiseert samen met Hogeschool Utrecht, Hogeschool Zuyd, Hogeschool Rotterdam en Avans Hogeschool, bedrijven en gemeentelijke overheid uit de regio Utrecht een landelijke competitie tussen studenten: wie maakt het beste energieneutraal handelingsplan voor wijk X, gericht op het proces, de techniek en het sociale aspect. Deze competitie moet jaarlijks terugkeren, waardoor integratie in het onderwijs essentieel is.

In het najaar 2014 vinden er twee pilot-battles plaats:
- studenten van Hogeschool Zuyd ontwerpen een 0-impact straat in Kerkrade West
- studenten van Hogeschool Utrecht ontwikkelen een handelingsplan voor de wijk Oranjekwartier in IJsselstein

Hogeschool Utrecht heeft het aanpakken van duurzaamheidvraagstukken benoemd als speerpunt in haar beleid.  Vanuit het Centre of Expertise Smart Sustainable Cities worden verschillende projecten uitgevoerd rondom duurzaamheid in de gebouwde omgeving, waarbij veelal verschillende disciplines samenkomen door samenwerking tussen verschillende lectoraten. Bij de battle gaat het om het samenbrengen van het proces, de techniek en de sociale kant. Hierdoor sluit deze zeer goed aan op de doelstellingen van het het Centre of Expertise Smart Sustainable Cities.

Noodzaak

Om duurzaamheid in de gebouwde omgeving een impuls te geven, is er behoefte aan handelingsgerichte actieplannen. Hierin voorziet de battle. Wijken willen wel, maar waar begin je? Wat zijn de mogelijke problemen en valkuilen van een wijk om te komen tot nul op de meter (probleemomschrijving/analyse)? Welke kennis en disciplines zijn nodig om deze problemen op te lossen? Wat zijn de belangrijkste actoren/betrokkenen waarmee rekening gehouden dient te worden? Een handelingsplan wat hierop antwoorden geeft, kan ervoor zorgen dat duurzaamheid een versnelling krijgt binnen een bepaalde wijk, wat ook weer kan zorgen voor input en actie bij andere wijken. De samenwerking van hogescholen en het werkveld is cruciaal voor deze battle.

 

batlle

 

Battle nul-op-de-meter in IJsselstein

Bedenk een praktisch uitvoerbaar plan om duurzame energie op te wekken in de gebouwde omgeving, zodat de energiemeter aan het einde van het jaar op nul staat. Dat was het doel van de battle Smart Sustainable Cities, die op donderdag 22 januari 2015 werd gehouden op basisschool De Brug in het Oranjekwartier in IJsselstein.

Twee studentgroepen van verschillende opleidingen van de Faculteit Natuur & Techniek van Hogeschool Utrecht, Unitas Advise Group en NFS Consultancy, presenteerden een plan om in twintig jaar tijd naar nul-op-de-meter te komen.

 

battle-smart-sustainable-cities1

 

Unitas Advise Group (UAG)

Het doel van UAG is om in 20 jaar naar nul op de meter te komen door middel van het inzetten van verschillende schakels. Na een doelgroep analyse (uit wat voor soort huishoudens bestaat de wijk?) heeft UAG gekeken naar de drijfveren van de bewoners (hoe krijgen we de bewoners mee in dit verhaal?) en de toegevoegde waarde voor de bewoners (comfortabeler wonen, woning meer waard, minder kosten aan onderhoud na renovatie).

Wie zijn de schakels?

  1. De gemeente. Zij is een belangrijke initiator voor dit project. Het advies is om samen te werken met de Stroomversnelling, het initiatief van de overheid en bouwpartijen om nul op de meter renovaties te realiseren voor 60.000 euro en in de toekomst 45.000 euro per woning. Ook wordt geadviseerd straatverlichting aan te passen en om op de locatie van de school, die op termijn weggaat. een aantal duurzame (voorbeeld)woningen te bouwen.
  2. De bewoners. Neem de bewoners mee in het project en overtuig ze om hun woning te laten renoveren. Dit kan bijvoorbeeld door het nemen van een extra hypotheek; de waarde van de woning stijgt immers ook na renovatie. UAG ontwikkelde een stroomschema zodat bewoners zelf kunnen berekenen of het voor hun rendabel is om te renoveren met een van de Stroomversnelling aanbieders. Belangrijk is om een aantal pioniers te vinden dat mee wil doen en aan andere bewoners laat zien, dat de aanpak werkt. Als er vervolgens steeds meer bewoners deelnemen, dalen ook de renovatiekosten.
     
  3. Black box. UAG laat met een rekentool zien dat na renovatie van woningen en het in gebruik nemen van duurzame straatverlichting, er nog een klein percentage energieverbruik kan zijn (afhankelijk van het aantal woningen dat tot renovatie overgaat).
  4. Collectief. Voor het percentage energieverbruik dat nog over is, worden één of meer collectieve maatregelen genomen zoals het plaatsen van zonnepanelen, warmte/koude opslag en het planten van energiebomen.

NFS Consultancy

Ook NFS Consultancy wil in 20 jaar naar nul op de meter realiseren. Daarbij onderscheiden ze drie fases: de korte, middellange en lange termijn.

Korte termijn
Op de korte termijn moet duurzaamheid gaan leven in de wijk. Eén persoon (bij voorkeur vanuit de gemeente) dient als boegbeeld en aanjager. Inwoners worden zich via de aanjager bewust van hun energiegedrag. Door tips en slimme meters te plaatsen, krijgen bewoners er meer inzicht in. Een individuele aanpak werkt daarbij het beste. Verder wordt het project zichtbaar in de openbare ruimte door meer groen in de wijk te creëren, elektrische oplaadpalen en energiespeeltuintoestellen te plaatsen. Daarnaast is het advies om een modelwoning te maken, zodat mensen deze zelf kunnen zien en ervaren.

Middellange termijn
Op de middellange termijn zijn de successen zichtbaar, is er een aantal ambassadeurs/pioniers als voorbeeld, is er een pilot gestart waarbij de publieke ruimte als energiebron fungeert (zoals bijvoorbeeld een zonne-energieweg). Er komt ook een à la carte menu voor bewoners met de energiemaatregelen waaruit ze kunnen kiezen.

Lange termijn
Op de lange termijn zijn veel huizen gerenoveerd en zijn er verschillende energieopwekkende toepassingen in de wijk. Daarnaast participeert de woningbouwvereniging in het project. Door betere technische oplossingen wordt renoveren namelijk goedkoper de komende jaren. Te veel huurstijging is dan niet meer aan de orde.

  • Het publiek had hier enkele vragen over: Hoe ziet een windboom er uit en is het een goed alternatief voor de huidige windmolens?
    Bij weinig wind geeft het al energie. Je hebt ze in verschillende afmetingen, maar zijn heel geschikt voor  in een wijk. Als alle woningen aan het renovatieproject mee doen, heb je  maar een aantal bomen nodig. Bij andere verhoudingen, een ander aantal.
  • Waarom duurt het zo lang voordat mensen gaan investeren? Waarom willen jullie daar vijf jaar voor nemen? Mensen moeten langzaam wennen. Niet te snel en overdonderen, maar langzaam opvoeren. Dat werkt beter.
  • Wie gaat investeren in een modelwoning? Misschien een Energie Service Company. Er is wel een goede business case voor nodig, maar het levert ook promotie op. Ook kun je kijken of je directe inkomsten uit de modelwoning kunt halen door te verhuren voor een nacht om uit te proberen of te verhuren voor vergaderingen etc.    
  • De investering voor renovatie is hoog. Waarom is het toch rendabel voor bewoners? De eerste woningen die gerenoveerd worden, zijn inderdaad nog vrij duur. Als het gaat lopen, wordt het vanzelf goedkoper. Door een extra hypotheek betaalt men extra rente, maar er is aan de andere kant besparing op de energierekening. Dit heft elkaar op.    
  • Wat is het grootste obstakel? De technologie is er, maar bewoners moeten willen en er in geloven. Daarbij komt dat sommige bewoners er te kort wonen om te investeren. Er moet voldoende voordeel zijn om de investering er uit te halen

Hoe nu verder?

Beide groepen zien een belangrijke rol voor de gemeente weggelegd. Deze zou  initiator kunnen zijn, goede partijen om zich heen verzamelen, aansluiten bij de Stroomversnelling en ruimte creëren om de boel op gang te brengen.

Uitslag

  • Presentatie: Unitas Advise Group heeft een duidelijke, sterke presentatie, maar inspireerde niet direct. NFS Consultancy deed dit wel. Beide groepen zenden erg veel. Er is weinig gebruik gemaakt van de stem van de mensen om wie het draait.
  • Vragen: beide groepen waren goed op de hoogte, maar soms waren er wat onzekerheden of inconsistenties in de antwoorden. Bij Unitas had ieder lid een duidelijke rol, dat was sterker
  • Rapport: het rapport van Unitas was niet heel gemakkelijk, minder samenhang en rode draad. NFS had meer structuur, was duidelijker, meer innovatief. Maar wordt men overtuigd door dit plan?

De jury heeft met medeneming van alle punten en het stemmen door het publiek uiteindelijk Unitas Advise Group als winnaar uitgeroepen. Volgend jaar zullen studentgroepen van verschillende hogescholen met elkaar een battle aangaan.

battle-smart-sustainable-cities

Nieuwe Energie in de Stad

Nieuwe Energie in de Stad

Over het lectoraat

Foto's Battle Smart Sustainbnable Cities

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten