Eindrapportage Ethiek met impact

12-07-2018

Het lectoraat Innovatieve Maatschappelijke Dienstverlening deed tussen september 2016 en juli 2018 onderzoek naar de ethische impact van een professionaliseringstraject Ethisch Actorschap. Recent verscheen de eindrapportage van het rapport getiteld ‘Ethiek met impact’. Hierin wordt beschreven hoe het professionaliseringstraject impact heeft op het denken, ervaren en doen van de professionals, op hun houding ten aanzien van het werk, hun omgang met collega’s en hun bejegening van cliënten/burgers.

actorschapAl sinds 2008 is de onderzoekslijn Ethiekwerk een belangrijke pijler van het lectoraat Innovatieve Maatschappelijke Dienstverlening. In 2014 publiceerden onderzoekers van het lectoraat het model Ethisch Actorschap, met werkvormen en reflectietools. Sociale professionals waren enthousiast over het model en de bijbehorende tools. Een belangrijke vraag die resteerde was echter: betekent dit ook dat de praktijk in ethisch opzicht beter wordt van ethische reflectie en training? Draagt dit alles bij aan ‘goed werk’? 

Veranderingsverhalen

Het lectoraat zocht antwoord op deze vraag met behulp van de Most Significant Change benadering. Onderzoekers van het lectoraat boden medewerkers van drie verschillende organisaties een gezamenlijk professionaliseringstraject ‘Ethisch Actorschap’. Op twee momenten werd deelnemers gevraagd om een verhaal te schrijven over de belangrijkste verandering die zij bemerkten naar aanleiding van het traject. Vervolgens werden deze veranderingsverhalen besproken met leidinggevenden, medewerkers en cliënten van de deelnemende organisaties, met als belangrijkste vraag: hoe waarderen jullie deze veranderingsverhalen?

Zowel de veranderingsverhalen zelf, als de gesprekken hierover met leidinggevenden, medewerkers en cliënten zijn geanalyseerd. Enkele bevindingen:
De context waarin deelnemers werken en hun persoonlijke inspiratie zijn mede van invloed op de impact van de scholing. Zo bleken er verschillen in de veranderingsverhalen wanneer de drie deelnemende organisaties met elkaar werden vergeleken.
De impact van het professionaliseringstraject resoneert op een brede manier in professionals. Het rapport beschrijft deze resonantie uitvoerig, maar laat ook zien dat er geen sprake is van een lineair leerproces. De processen die bij deelnemers op gang werden gebracht hadden een onvoorspelbaar verloop die deels wordt bepaald door de context waarin iemand werkt en zijn of haar persoonlijke drijfveren.
De argumenten om verhalen al dan niet te waarderen waren divers, en leken een ‘oppervlakte- en dieptestructuur’ te hebben, vergelijkbaar met wat Ricoeur (1992) moraal en ethiek noemt. Bovendien bleek vooral de bijeenkomst met cliënten van belang om de impact van het traject in ethisch opzicht te waarderen. 

Diverse publicaties

Naar aanleiding van het onderzoek zullen komend jaar diverse publicaties verschijnen over de bevindingen. Bovendien heeft het onderzoek tot nieuwe inzichten geleid over ethisch actorschap en de ontwikkeling daarvan in de beroepspraktijk. Ook deze worden de komende jaren verder uitgewerkt in nieuwe onderzoeken en publicaties.

Het volledige onderzoeksrapport is hier te downloaden. Meer informatie over ethisch actorschap is te vinden in het boekje Ethisch Actorschap (Keinemans, De Jonge & Kloppenburg, 2014) en op www.ethiekwerk.hu.nl