Lectoraat Architectuur van Digitale Informatiesystemen

Hoe kunnen bedrijven, gezien vanuit ICT perspectief, omgaan met de digitale transformatie? Het lectoraat Architectuur van Digitale Informatiesystemen onderzoekt hoe de aansluiting tussen bedrijfsprocessen en ICT kan verbeteren.

De bedrijfsvoering van veel organisaties is nauw verweven met de toepassing van ICT. Maar in veel organisaties sluiten processen, systemen en technologieën slecht op elkaar aan, terwijl ze tevens cruciaal zijn voor het bedrijf en dus niet zomaar vervangen kunnen worden. Het gebruik van ICT in organisaties leidt vanwege deze slechte aansluiting op de bedrijfsprocessen vaak niet tot voldoende productiviteitsstijging. ICT vormt gewoonlijk de bottleneck als er veranderingen nodig zijn. De oplossing: digitale architectuur.

Wat is digitale architectuur?

In de fysieke bouwwereld is het gebruikelijk om een ontwerp te maken vanuit architectuurperspectief voordat er daadwerkelijk gebouwd wordt. De inrichting van de fysieke ruimte (woningen, wegen en dergelijke) is geregeld in de Wet Ruimtelijke Ordening. Maar voor de inrichting van de virtuele ruimte ontbreken dergelijke richtlijnen en standaarden meestal. Toch heeft ook het gebruik van de virtuele ruimte richtlijnen en standaarden nodig voor bedrijfsprocessen en de koppeling naar de onderliggende ICT-omgevingen.

Digitale architectuur dient om kaders, principes en richtlijnen te geven voor de inrichting van organisaties en de onderliggende digitale informatiesystemen. Dat leidt tot grotere voorspelbaarheid en meer kwaliteit en acceptatie van ICT-oplossingen voor processen en systemen. Flexibel en aanpasbaar en toegesneden op effectief gebruik binnen bedrijfsprocessen. ICT kan alleen doelgericht en efficiënt worden ingezet als deze precies aansluit bij de bedrijfsprocessen. De effectiviteit van ICT hangt vooral af van het niveau van de digitale architectuur van de organisatie.

Effectief gebruik van bedrijfsprocessen en de bijbehorende ICT-ondersteuning levert een verlaging op van de ICT-kosten, en een verhoging van de flexibiliteit en slagkracht van bedrijven om nieuwe producten en diensten snel tegen concurrerende tarieven aan te kunnen bieden.

Doel lectoraat

Het Lectoraat Architectuur van digitale informatiesystemen richt zich op het opbouwen en delen van kennis rondom enterprise-, solution- en software-architecturen binnen het ICT-domein. Het lectoraat werkt succesvol samen met grote en kleine bedrijven in heel Nederland. Door de HBO-achtergrond heeft het lectoraat een praktische werkwijze, op basis van een stevig wetenschappelijk fundament.

Het bedrijfsleven heeft grote behoefte aan digitale architecten (software architects, solution architects) die niet alleen ontwerpcompetenties hebben, maar ook in staat zijn verschillende perspectieven met elkaar te integreren. De digitale architect moet naast een brede solide inhoudelijke basis ook veel sociale vaardigheden bezitten en in staat zijn begrijpelijk te communiceren met de klant. Om zo een werkbaar compromis te bereiken tussen de wensen van de klant en wat technisch mogelijk en wenselijk is.

Enterprise architectuur en projectarchitectuur zijn nieuwe vakgebieden. Deze disciplines zijn in de praktijk ontstaan en nog nauwelijks doorgedrongen in het onderwijs. Het Lectoraat ADIS werkt aan vernieuwing van het hoger onderwijs door het opleiden van business- en ICT-architecten.

Drie niveaus van digitale architectuur

Om business- en ICT-architectuur te kunnen classificeren wordt onderscheid gemaakt in drie niveaus:

  • Enterprise architectuur
    De business process-architectuur (d.w.z. de inrichting van de processen en de informatiestromen) en de ICT-architectuur (d.w.z. de architectuur van het applicatielandschap en van de infrastructuur). Dit niveau kunnen we vergelijken met het bestemmingsplan van een bepaald gebied.
  • Solutions architectuur
    Relevante richtlijnen en uitgangspunten in het ontwerp van een oplossing voor een probleem binnen een organisatie, zowel op het gebied van business- als ICT-aspecten. Dit niveau kunnen we vergelijken met de bouw van een huis.
  • Detailarchitectuur
    Een specifiek domein op het gebied van software, infrastructuur of business; de architectuur van een specifieke component binnen het totaal. Dit niveau kunnen we vergelijken met de binnenhuisarchitectuur van een woning.

Drie onderzoekslijnen

Het Lectoraat Architectuur van Digitale Informatie Systemen heeft drie onderzoekslijnen:

  • System Design

In deze onderzoekslijn onderzoeken we hoe systemen zo kunnen worden ontworpen dat deze onderhoudbaar en uitbreidbaar zijn. Met name wordt gekeken naar de toepassing en het gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen als cloud en blockchain. Deze onderzoekslijn verzorgt dus de architecturele component van de digitale transformatie.

  • Lean IT

Deze onderzoekslijn is bedoeld om zowel de ICT als de organisatie op dusdanige wijze in te richten dat wijzigingen in het IT landschap snel en efficiënt kunnen worden doorgevoerd en is afgeleid van de onderzoekslijn nut en waarde van architectuur. In deze nieuwe onderzoekslijn zal vooral worden gekeken naar de ontwikkelingen rondom de samenwerking tussen bedrijfsvoering en ICT. Deze onderzoekslijnricht zich in het kader van digitale transformatie dan ook meer op de interactie tussen ICT en de beroepspraktijk.

  • Data Science & Artificial Intelligence

Deze onderzoekslijn richt zich op het, in technisch opzicht, omgaan met de toenemende hoeveelheid data. Deze onderzoekslijn is een verankering van het thema Open en Big Data. Een belangrijke component van digitale transformatie is het adequaat omgaan met data en gebruik van deze data bij Artificial Intelligence oplossingen. 

Netwerk

Het lectoraat is aangesloten bij het Nederlands Architectuur Forum. Het NAF bestaat sinds 2002 en heeft een uitgebreid netwerk van meer dan vijftig gebruikerspartijen, leveranciers en instellingen van wetenschap en onderwijs opgebouwd. 

Dit netwerk heeft als doel het bevorderen van het werken onder architectuur, ten behoeve van een effectieve en efficiënte informatievoorziening, geïntegreerd in een organisatie of een product. Hiernaast vindt er uitwisseling plaats van contacten en kennis met het netwerk van het Lectoraat Extended Enterprises. Verdere uitbreiding van het netwerk zal op korte termijn plaatsvinden.